Theo các nhà nghiên cứu người Úc, những người cho rằng chúng ta có thể học tập từ các “bậc thầy” kiểm soát đám đông: đó là kiến, một đám đông hỗn loạn có thể được sơ tán nhanh hơn bằng cách đặt những loại chướng ngại vật nào đó trên đường đi của chúng.

 

Phó giáo sư Martin Burd từ trường Đại học Monash đang dùng kiến Ác-hen-ti-na (Kiến Achentian) để lập mô hình về hành vi của các đám đông đang hoảng sợ. Và ông cũng đang làm việc với các chuyên gia về công trình giao thông nhằm phát triển tốt hơn các hệ thống điều khiển lưu lượng đám đông. Burd, một nhà sinh thái học tiến bộ cho biết cuộc nghiên cứu sơ bộ về loài kiến này ủng hộ cho nghịch lý “càng chậm càng nhanh” về hành vi đám đông.

Ông nói, “Nếu tốc độ trung bình của mỗi cá nhân đang di chuyển chậm hơn thì cả đám đông sẽ được sơ tán nhanh hơn và những con kiến thì thực sự làm được điều này. Kiến khi hoảng sợ không hành xử giống như con người. Chúng vẫn ở trạng thái bình tĩnh và ‘lịch sự’ với nhau. Chúng không cố tự cứu lấy mình mà hành động vì lợi ích của cả nhóm.”

Burd nói mặc dù con người không thể theo tấm gương hy sinh mà kiến Ác-hen-ti-na dẫn đầu tuy nhiên các đám đông hỗn loạn có thể được yêu cầu sơ tán một cách trật tự hơn qua kế hoạch xây dựng khéo léo.

Ông nói, “Éo le thay nếu bạn đặt một cây cột ở trước cửa ra vào thì bạn sẽ làm tăng tốc độ sơ tán. Có vật cản đó giúp ngăn chặn người ta đè bèp lên nhau ở lối ra vào.”

Cuộc sơ tán

Một đề nghị khác là đặt một chấn song ngăn cách dọc xuống hành lang để tạo các làn đường nhằm làm giảm tốc sự di chuyển và làm cho lưu lượng giao thông trật tự hơn. Tuy cuộc nghiên cứu có khả năng giúp cho các cuộc di tản trong một hành động khủng bố nhưng Burd cho biết lợi ích thực sự của cuộc nghiên cứu sẽ nằm trong những hiểm họa thông thường hơn như hỏa hoạn. Ông nói nó còn có thể được dùng trong các hoạt động ngoài trời quan trọng nhằm quản lý tốt hơn việc di chuyển đám đông. Ý tưởng cho cuộc nghiên cứu của Burd xuất hiện khi ông đang cố định hướng cho đám đông tại Ga đường Flinders ở Melbourne trong đêm giao thừa.

Những đám đông dày đặc

Ông cho biết, “Tôi chỉ nghĩ rằng phải có cách nào đó tốt hơn để quản lý những đám đông dày đặc.” Ông cho biết rằng kiến được dùng để lập mô hình hành vi về giao thông bởi vì chúng vốn tạo thành hàng và theo con đường tự nhiên của mình. “Vấn đề của kiến là chúng có hành vi giao đông tự nhiên và điều đó quan hệ chặt chẽ với việc di chuyển đám đông.”

Graham Currie thuộc trường Đại học Monash, một giáo sư về vận chuyển công cộng đang làm việc với Burd về việc lập mô hình các di chuyển của kiến. Ông nói ban đầu ông cũng hoài nghi về cuộc nghiên cứu. Nhưng sau hai năm nghiên cứu hành vi giao thông của kiến ông nói đầu óc ông đã được “mở rộng”.

Ông cho biết, “Thực tế là chúng ta đã và đang đối mặt với việc tắc nghẽn giao thông và lưu lượng người riêng lẻ trong khoảng 2000 năm qua trong khi kiến đã đối mặt với nó trong hàng triệu năm qua. Kiến làm việc với nhau bằng một bản năng về cộng đồng. Những hành vi này có thể được học hỏi và chúng ta có thể học hỏi từ chúng.”

Mời bạn đi trước, không được, mời bạn. Kiến có thể dạy cho chúng ta cách tốt nhất để trấn tĩnh một đám đông đang hoảng sợ.

 

---

• Vì sao côn trùng nhịn thở?
• Tinh trùng đông lạnh 15 năm vẫn sống
• Chiến binh kiến
• Vì sao muỗi đi được trên nước và trên tường?
• Chuột có mùi thơm

• Các nghiên cứu trên chuột chính xác tới mức độ nào?
• Bí quyết kéo dài tuổi thọ
• Chuột không uống nước
• Chuột đực gợi tình bằng nước mắt
• Giải mã cuộc sống bí ẩn của ong mật

---